De eendjesbak (CQ-QSO)

Zoals we ons reeds voorstelden op het uba congres in Oostende zijn wij de Commisie Jongerenwerking, beter bekend en kort gezegd onder onze werknaam RiSX. Onze bedoeling is de jeugd terug interesse te wekken naar elektronica en communicatie door middel van spel en beweging.In feite is alles gestart met de Jota, Jamboree On The Air, die ons zo goed in smaak viel, dat we een 5-tal jaar gelden beslisten om dit het hele jaar door verder te zetten.Dit doen we aan de hand van spelletjes. Ik zal nu en dan enkele spelletjes bespreken of eens een artikel schrijven over een activiteit.Deze keer stel ik onze “eendjesbak” voor.   Een spel waar je een eendje door een doolhof moet loodsen.


 
 
DE EENDJESBAK
 
 
Inlassen a.u.b. fig01.jpg, zonder bijschrift
 
De eendjesbak is een idee van Bram ON3PTZ, een knutselaar met hardware en elektronica en Hans ON3PZ, een knutselaar met software. Beiden hebben nogal wat ervaring met “funcomps”: spelletjes die niet teveel denkwerk vereisen, maar als tijdverdrijf werden gespeeld op hun LAN-parties. Bijvoorbeeld een interactief parcours met een telegeleide auto die op bepaalde punten sensoren moet activeren om poorten te openen, bruggen te sluiten, enz.  (tinyurl.com/puokxd) . Of de racetrack waar je op zo’n ouderwetse racebaan met 2 autootjes in groeven, maar dan gekoppeld aan een PC, tegen elkaar racet. Om gas te geven moet je "broem broem" brullen. Hoe luider, hoe meer gas (tinyurl.com/ogdlsa)!
 
Een nadeel van al deze funcomps was dat zij er steeds iemand moest aanwezig zijn. Ofwel was de software nog niet optimaal, ofwel moesten de autootjes regelmatig teruggeplaatst worden. Bram en Hans zochten naar een spelletje dat helemaal zonder hun tussenkomst kon gespeeld worden. Toen kwam Bram met het eenvoudig idee van de eendjesbak op de proppen: giet een bak vol met water en plaats ventilatoren aan de zijkant. Door de ventilatoren aan/uit te schakelen, blaas je een eendje door een doolhof van start tot finish. Tijdens de uitwerking kwamen er nog allerlei andere leuke ideeën naar boven en uiteindelijk is het dit geworden: een waterdoolhof, aangesloten op een computer met eigen software gebaseerd op Perl en Linux, waar je het eendje doorheen moet blazen door de zijdelingse ventilatoren te besturen. Op een aantal plaatsen in de bodem zitten magneetcontacten die aan de software terugmelden waar het eendje zich bevindt. Zo weet de software wanneer je bepaalde checkpoints haalt, kan daar lichteffecten activeren, tussentijden berekenen, luchtpompjes inschakelen die het eendje wegblazen, poortjes openen of sluiten, enz. Onderaan  de waterbak zit een pomp die het geheel kan resetten door het water rond te pompen. Na een bepaalde time-out start de software de resetprocedure. Het eendje stroomt dan automatisch naar de start/finish, waarna een magneetcontact dit detecteert, de pomp uitschakelt, en het hele spel klaarmaakt voor een nieuwe ronde.

Met een aantal webcams boven de eendjesbak zou je het spelletje ook via je internet browser kunnen spelen. Dit is nog niet gelukt door gebrek aan een locatie met veel internetbandbreedte voor de videostreams én met de mogelijkheid om een 80 liter waterreservoir te plaatsen. Om één of andere reden mag dit laatste niet in een datacenter…
 
Inlassen a.u.b. fig02.jpg, zonder bijschrift
 
Voor de sturing van de ventilatoren werden een aantal mogelijkheden uitgetest. Bij internetsturing of testen gebeurt de sturing door middel van hardware of software drukknoppen, die de ventilatoren altijd aan maximum snelheid laten draaien. Technisch gezien verloopt de aansturing echter analoog, zodat je de ventilatoren zo snel of traag kan laten draaien als je wilt. Daarom werd geëxperimenteerd met de aansturing via dynamo's op de achterwielen van stilstaande fietsen. Het principe was alweer eenvoudig. Rond de eendjesbak werden vier  fietsen opgehangen met het achterwiel van de grond weg. De dynamo's werden op de achterwielen gemonteerd en aangesloten aan analoge inputs van de eendjesbak. De software schakelde dan de ventilatorenrij aan de zijde van de fiets in. Hoe sneller men fietst, hoe sneller de ventilatoren draaien. Teams van vier personen moeten samenwerken om het eendje in de juiste richting te blazen. Een ideale workout als je rekent dat 1 ronde doorheen het doolhof toch 5 à 7 minuten duurt en men goed moet doortrappen om de ventilatoren op het juiste moment op de juiste snelheid te krijgen. En gegarandeerd veel pret (eat that Nintendo Wii lovers). Er bleek een nadeel verbonden aan de dynamomethode: na 2 uurtjes begonnen de dynamo's last te krijgen van de wrijvingswarmte, en na 2u30 zijn ze dan ook alle vier doorgesmolten. Volgende keer best geen plastic modellen gebruiken!


Inlassen a.u.b. fig03.jpg, zonder bijschrift

De eendjesbak is leuk en origineel om mee uit te pakken, maar niet erg handig om te verplaatsen. Je hebt namelijk al een grote aanhangwagen nodig om een gevaarte van 1 m breed, 1 m diep en 1,20 m hoog te verplaatsen en het opbouwen of afbreken neemt telkens zo’n anderhalf uur in beslag.  Hij weegt (zonder water) ongeveer 60 kg en bij het bouwen ervan is iemand  handgrepen vergeten plaatsen (telkens weer een bron van ergernis). Het bouwen ervan nam twee maanden, hoofdzakelijk weekends, avonden en nachten, in beslag.
 
In bedrijf draait de eendjesbak op 230 V voor de 5 luchtpompjes en de droog opgestelde vijverpomp voor circulatie bij een reset, op 30 V voor de vier rijen van 8 analoog aangestuurde ventilatoren en op 12 V voor de halogeenlampen en de relais. Voor de sturing is een Linux PC nodig, voor de videostreams een tweede PC. De sturing gebeurt door middel van twee Velleman K8055 kits. Verder zitten er ook nog 2 CD spelers in voor de aansturing van de poortjes, elk voorzien van een eigen open/close sensor.

Het waterdicht maken van de houten bak was een hele uitdaging. Die werd eerst bekleed met kunststof welke verlijmd was, nadien met silicone en uiteindelijk met dakdichtingrubberverf omdat Bram het beu was dat zijn keuken/werkplaats steeds onder water stond.


Inlassen a.u.b. fig04.jpg, zonder bijschrift
 
In het begin liepen de K8055 printjes dikwijls vast, zelf na tal van elektrische scheidingen. Op Dirage werd duidelijk waar het probleem vandaan kwam: de vijverpomp zorgde voor interferentie doordat de voedingskabel nog niet ingekort was en bovendien onafgeschermd. Een voorlopige oplossing bestond in het plaatsen van enkele ferrietkernen op de voedingskabel van de pomp, maar de definitieve oplossing zal vermoedelijk “Eendjesbak Mk2” worden. Leuk weetje: op kamertemperatuur verdampt er ongeveer 1 liter water per dag.
 
Vermoedelijk zal je RiSX nog wel eens tegenkomen bij een activiteit in je streek. De bedoeling is namelijk dat ik de sectie in de buurt zal contacteren en vragen om een bezoekje of beter nog, een helpende hand.
Zo kunnen we onze medewerking uitbreiden en tevens de jeugd helpen onze mooie hobby verder te zetten.
 
Volgend nummer komen we op de proppen met een heuse wedstrijd om een nieuw concept te vinden voor een nieuw item in de lijn van de eendjesbak. Laat alvast de hersenen rollen en verbaas ons met je ideeën…
 
 
P.S. Speciaal voor het UBA-congres 2009 hebben Hans en Bram de sturing van de ventilatoren laten bedienen door DTMF via portabel. Iedereen kon gewoon zijn portabel tevoorschijn toveren en het uitproberen. De high scores werden bijgehouden op een elektronisch bord boven de bak.